Aktualności

Diagnoza występowania zjawiska przestępczości, w tym przemocy i patologii społecznych na terenie Gminy Sanok oraz Gminy Tyrawa Wołoska

Oddajemy w Państwa ręce „Diagnozę występowania zjawiska przestępczości, w tym przemocy i patologii społecznych” , która została przygotowana w ramach projektu „Przestępczość? Nie dziękuję!”. 

Niniejsza diagnoza jest próbą identyfikacji rzeczywistych opinii mieszkańców oraz oczekiwań pracowników różnych instytucji pomocowych w szeroko nakreślonym temacie przestępczości, przemocy i patologii społeczny. Umożliwia ona także podstawowy przegląd podejmowanych w przedmiotowym temacie działań.

Najważniejsze wnioski wynikające z przeprowadzonego badania przedstawiono poniżej:

 Mieszkańcy w 4 stopniowej skali (wysoko – przeciętnie – nisko – nie mam zdania) ocenili poziom bezpieczeństwa w swojej gminie na poziomie przeciętnym 56%. W pełni bezpiecznie czuje się 18,5 % respondentów w badanej grupie, przy czym 26% ankietowanych czuje się bezpiecznie tylko w określonych rejonach. Poczucie bezpieczeństwa wzrasta wraz z wiekiem. Najpewniej i najbezpieczniej w miejscu swojego mieszkania czuje się aż 70% osób w wieku 56-65.
 32% ankietowanych nie ma zdania na temat zjawiska przestępczości i jego zmian na obszarze jakim mieszka.
 W opinii respondentów na analizowanym terenie najczęściej popełniane wykroczenia to „Spożywanie/ nadużywanie alkoholu” – ponad połowa (63%) uczestników badania zaznaczyła tą odpowiedź, w dalszej kolejności ankietowani zaznaczali „Niszczenie własności prywatnej i publicznej”, „Kradzieże i włamania”.
 Respondenci pytani o problemowe zjawiska w najbliższym otoczeniu w większości uznali, że jest to „Brawurowa jazda samochodami i motocyklami”.
 Informacje uzyskane w drodze badania wskazują, że przemoc w rodzinie jest zjawiskiem stosunkowo często spotykanym przy czym, to także zjawisko przysparzające osobom dorosłym trudności w definiowaniu. Zdecydowana większość (65%) respondentów uważa, że w gminie, w której mieszka przemoc występuje jedynie sporadycznie, co znaczące jednocześnie 43% ankietowanej grupy była świadkiem przemocy, przy czym w opinii 42% ofiarą przemocy jest najczęściej dziecko.
 Prawie 1/3 dorosłych respondentów nie wie czy „dawanie dziecku klapsa” jest przemocą.
 Pozytywnym zjawiskiem zaobserwowanym w badaniu jest dość wysoka świadomość związana z istnieniem osób i instytucji, do których należy zgłosić się w przypadku stosowania przemocy. Na pytanie otwarte „Jakie zna Pan/Pani instytucje na terenie gminy, w której Pan/ Pani mieszka, do których można się zwrócić o pomoc w przypadku wystąpienia przemocy w rodzinie?” ponad połowa respondentów 64% udzieliła odpowiedzi. Wymieniano głównie GOPS (48%), Policja (30%).
 Jak wynika z zebranych informacji zauważalny procent respondentów wykazywał obojętność na akty przemocy – w sytuacji gdy ankietowani byli świadkami przemocy ponad połowa (55%) nie zareagowała.
 17% ankietowanych osób przyznało, że doświadczyło przemocy w rodzinie.
 Zdaniem respondentów o bezpieczeństwo na obszarze analizowanych gmin w największym stopniu powinna zadbać policja (55%), następnie rodzice bądź opiekunowie (36%) i władze lokalne (14%). Tylko 8% badanych uważa, że to szkoła powinna zintensyfikować działania w tym zakresie.
 Spoglądając na przyczyny powstawania agresji stwierdzić należy, że głównym dostrzeganym przez respondentów powodem przemocy w rodzinie jest alkohol i jego nadużywanie (72%).
 Mieszkańcy za najlepsze działania przeciwdziałające występowaniu i eskalacji zjawiska przemocy uważają umiejętność organizacji czasu wolnego dla dzieci i młodzieży oraz pomoc dla osób bezrobotnych w znalezieniu pracy.
 75% uczniów w swoim szkolnym otoczeniu czuje się bezpiecznie. Większe poczucie bezpieczeństwa deklarują uczniowie szkół podstawowych (78%) niż gimnazjów (70%).
 Dla uczniów przemoc przede wszystkim jest zjawiskiem dotyczącym sfery fizycznej tj. „bicie”. Dopiero gimnazjaliści zaczynają definiować ją jako zjawisko niefizyczne, częściej czują się dotknięci złym słowem („obrażanie” – 11%).
 Uczniowie z przejawami przemocy „bardzo często” (21 osób) i „często” (67) spotykają się w szkole. Gimnazjaliści częściej niż ich młodsi koledzy przyznają się do bycia ofiarą przemocy psychicznej pochodzącej ze strony innych uczniów. Jako sprawcę przemocy wskazują również nauczyciela (14%).
 Najczęściej do zachowań agresywnych na terenie szkoły dochodzi korytarzu (171 odpowiedzi), w szatni (113 odpowiedzi) i na boisku szkolnym (68 odpowiedzi). Zachowania te mają miejsce, najczęściej podczas przerwy (259), przed (167) lub po lekcjach (178).
 W przypadku wystąpienia przemocy w pierwszej kolejności uczniowie poinformowaliby swojego wychowawcę (238 odpowiedzi), do dyrektora zgłosiło by się 204 osoby, a do rodziców 156, co świadczy o wysokim poziomie zaufania do nauczycieli.
 Uczestnictwo w programach profilaktycznych skierowanych przeciwko przemocy/agresji na terenie szkoły jest wysokie 58% młodych respondentów brało udział w tego rodzaju inicjatywach realizowanych na terenie szkoły.
 Według uczniów najczęstszą przyczyną wzrostu agresji u młodzieży jest brak zainteresowania przez rodziców (166 udzielonych odpowiedzi), ogólny wzrost agresji w społeczeństwie, mediach (151).
 Środków odurzających nie zażywało nigdy 95% ogółu ankietowanych uczniów, przy czym raz lub dwa razy takich substancji próbowali gimnazjaliści (łącznie 7 osób, częściej chłopcy).
 Ogółem 57 (19%) ankietowanych uczniów (35 gimnazjalistów: 21 dziewcząt i 14 chłopców oraz 22 uczniów podstawówek: 11 dziewcząt i 11 chłopców) zna kogoś, kto miał lub ma styczność z substancjami uzależniającymi.
 Uczniowie szkół podstawowych w zdecydowanej większości nie byli dotychczas namawiani do kupna środków odurzających (95%), niemniej jednak ośmiu uczniów kogoś takiego spotkało (4%). Raz lub dwa razy propozycję kupna narkotyku/dopalacza usłyszało także ośmiu uczniów gimnazjum, kilka razy w takiej sytuacji znalazło się siedmiu uczniów (w tym 4 chłopców). Uczniowie ogólnie raczej nie orientują się jaka jest dostępność narkotyków w ich otoczeniu, choć za łatwo dostępne uważane są przez 9% gimnazjalistów i 1% uczniów podstawówek.
 Według uczniów na terenie szkół najczęściej praktykowane są dyżury nauczycieli (183 odpowiedzi), apele (168 odpowiedzi) oraz spotkania z policją (127 odpowiedzi), często prowadzone są prelekcje/pogadanki (104 odpowiedzi) oraz zajęcia profilaktyczne (101 odpowiedzi). Natomiast w ocenie młodych respondentów najskuteczniejszą metodą w przeciwdziałaniu zachowaniom nieakceptowanym są spotkania z policją, służbą więzienną (171 odpowiedzi) – to aż o 44 wskazania więcej niż w stosunku do działań podejmowanych, skuteczność udziału w zajęciach profilaktycznych potwierdziło 118 uczniów, apele szkolne 116 odpowiedzi oraz monitoring 104 udzielone odpowiedzi.

W kontekście informacji, jakie uzyskano podczas tematycznych spotkań zespołu interdyscyplinarnego i przeprowadzonych wywiadów z przedstawicielami instytucji podkreślić należy, że główne definiowane problemy i wynikające z nich potrzeby to:

 Mimo dużej świadomości wśród dzieci i młodzieży w zakresie przemocy w rodzinie istnieje potrzeba dalszej edukacji i profilaktyki. Przeprowadzona analiza wyraźnie wskazuje na pozytywne efekty dotychczas prowadzonych działań profilaktycznych. Dlatego też ważne jest, aby kontynuować tego rodzaju inicjatywy szczególnie w środowisku dzieci i młodzieży. Nadmienić należy, że zarówno w gronie osób dorosłych jak i w środowisku dzieci i młodzieży z działaniami interwencyjnymi i zapobiegawczymi w obszarze przestępczości i przemocy kojarzona jest głównie policja.
 Niezbędne jest doposażanie szkół w aktualne pomoce dydaktyczne do wykorzystania podczas zajęć o charakterze profilaktycznym. Ponieważ szkoły publiczne są otwarte na dzieci z różnymi niepełnosprawnościami pomoce powinny uwzględniać także potrzeby i możliwości dzieci i młodzieży niepełnosprawnej.
 W miarę możliwości należy także wdrażać wszelkie elementy, które mogą uczynić edukację i profilaktykę bardziej atrakcyjną i przystępną w formie. Najpilniejsze potrzeby w tym zakresie to: wyposażenie funkcjonariuszy odpowiedzialnych za realizację akcji profilaktycznych w odpowiedni sprzęt tj. laptopy, narkogogle, alkogogle, zakup naturalnej wielkości maskotki – policjanta, wykorzystywanej podczas imprez środowiskowych.
 Ponieważ bardzo często funkcjonariusze policji samodzielnie szukają wsparcia w dofinansowaniu wszelkich drobnych pomocy typu ulotki, informatory, odblaski należy rozważyć możliwość wdrożenia systemowego rozwiązania tj. np. dofinansowania tego rodzaju zakupów (z uwagi na korzyści społeczne profilaktyki) w ramach np. programów profilaktycznych.
Jak sygnalizowały placówki edukacyjne ważnym elementem działań profilaktyczo – edukacyjnych jest intensyfikacja kontaktów szkół z dzielnicowymi oraz zacieśnienie nie tyle kontaktów co współpracy z rodzicami.
 W zakresie potrzeb inwestycyjnych należy rozważyć możliwość dofinansowania (np. przy współudziale środków zewnętrznych) utworzenia i wyposażenia pomieszczenia odpowiednio dostosowanego do prowadzenia spotkań i rozmów małoletnich ofiar przemocy ze specjalistami.
 Ważnym elementem związanym z bezpieczeństwem na terenie szkoły, jest fakt wyposażenia placówki edukacyjnej w monitoring. Na analizowanym obszarze jedynie nieliczne szkoły posiadają takie wyposażenie. Potrzeba inwestycji w tym zakresie jest sygnalizowana zarówno przez same placówki, potwierdzają ją także wyniki ankiety przeprowadzonej wśród uczniów, którzy tą formę zapobiegania zachowaniom nieakceptowanym ocenili wyżej aniżeli dyżury nauczycieli na korytarzach i pogadanki w klasach.
 Dużym udogodnieniem byłoby przeszkolenie dzielnicowych, na co dzień pracujących w terenie – w zakresie pracy z dziećmi w różnych grupach wiekowych. Zdobytą wiedzę funkcjonariusze mogliby wykorzystywać np. podczas różnego rodzaju prelekcji i spotkań.
 Istotnym elementem przeciwdziałania zachowaniom negatywnym są także wszelkie działania zmierzające do zacieśnienia współpracy środowiskowej. Podczas spotkań roboczych i przeprowadzonych wywiadów sygnalizowana była potrzeba zainicjowania cyklicznych spotkań / szkoleń wspólnych dla przedstawicieli różnych instytucji w tym np. pracownicy GOPS oraz funkcjonariusze policji. Celem tego rodzaju działań byłoby wypracowanie wspólnych procedur postępowania np. dot. sprawców przemocy, pomocy ofiarom przemocy domowej (dorosłym i dzieciom) a także bieżąca wymiana informacji. Istnieje także konieczność przygotowania służb takich jak: policja, kuratorzy sądowi, członków zespołów interdyscyplinarnych do prowadzenia równoległych działań interwencyjnych wobec sprawców przemocy.
 Co ważne, działaniami przestępczymi są także zagrożone osoby w starszym wieku, do których – szczególnie na terenach wiejskich jest utrudniony dostęp. W takich przypadkach współpraca na poziomie lokalnym jest bardzo ważna.
 Niezwykle istotna, wydaje się być stała promocja placówek mających w zakresie swoich kompetencji i działań udzielanie kompleksowej pomocy rodzinom dotkniętym przemocą oraz organizacji pozarządowych w tym w szczególności realizowanych w powyższym zakresie inicjatyw.

Do pobrania:

Diagnoza˜